Doğu Akdeniz Üniversitesi Psikolojik Danışmanlık, Rehberlik ve Araştırma Merkezi (DAÜ-PDRAM) psikoloğu Dr. Psk. Dan. Çise Haşimoğulları, 10 Ekim Dünya Ruh Sağlığı Günü nedeniyle açıklamalarda bulundu. Dr. Psk. Dan. Haşimoğulları, yaptığı açıklamada şu ifadelere yer verdi:
Ruh sağlığı, düşünme ve hissetme biçimimiz ve hayatın iniş çıkışlarıyla başa çıkma becerisi olarak tanımlanmaktadır (Mental Health Foundation [MHF], 2024). Türkçe literatürde ‘ruh sağlığı’ kavramına alternatif olarak psikolojik sağlık, psikolojik iyilik hali, zihinsel sağlık, akıl sağlığı terimleri de kullanılmaktadır. Bu yazıda bu kavram, psikolojik sağlık olarak ele alınacaktır. Hepimizin fiziksel sağlığı olduğu gibi psikolojik sağlığı da vardır. İyi bir psikolojik sağlığa sahip olduğumuzda, bir amaç ve yön duygusuna, yapmak istediğimiz şeyleri yapma enerjisine ve hayatımızda meydana gelen zorluklarla başa çıkma becerilerine de sahip oluruz (MHF, 2024).
‘Dünya Ruh Sağlığı Günü’ 1992 yılından itibaren dünya çapında her yıl farklı bir tema ile 10 Ekim’de kutlanmakta ve genel amacı, psikolojik sağlık sorunlarına ilişkin farkındalığı artırmaktır. Dünya Ruh Sağlığı Federasyonu tarafından belirlenen 10 Ekim Dünya Ruh Sağlığı Günü’nün 2024 yılı için belirlediği tema ise “İş Ortamında Ruh Sağlığına Öncelik Verme Zamanı” şeklindedir.
Dünya nüfusunun yaklaşık % 60’ı çalışmakta ve çoğumuz için iş yeri hayatımızın önemli bir parçası olarak kabul edilmektedir (MHF,2024). Bu nedenle, iş yaşamı, gerek fiziksel gerekse psikolojik sağlığımızda büyük bir rol oynayabilmektedir. Sağlıklı iş yeri kavramı ise stres faktörlerini dengeleyen ve çalışanlara fiziksel ve psikolojik sağlıklarını destekleyebilecek kaynaklar sağlayan bir iş yerini ifade eder. İş talepleri-kaynaklar teorisine göre kaynaklar, çalışanları iş hedeflerine ulaşmalarını sağlayarak aidiyet, yeterlilik ve özerklik gibi temel psikolojik ihtiyaçlarını karşılayarak içsel olarak motive eder. Kaynaklar, hem iş hem de iş dışı (örneğin aile, kişisel) iyilik halini olumlu yönde etkileyebilir. Ancak olumsuz bir ortamda çalışmak tam tersi etki yaratabilir ve psikolojik sağlığımız üzerinde olumsuz bir etki yaratabilir. Stres, anksiyete, depresyon veya travma sonrası stres bozukluğu gibi psikolojik sağlık sorunları olarak ortaya çıkabilir veya tükenmişlik gibi alt klinik durumlara yol açabilir. Ayrıca fiziksel durumlar (örn. kardiyovasküler hastalık) veya davranışsal zorluklar (örn. madde kullanımı) olarak da ortaya çıkabilir (Bakker & Demerouti 2017).
Psikolojik sağlığınızı olumsuz etkileyebilecek yaygın iş ile ilgili zorlukların bazıları uzun, çalışma saatleri, sürekli artan iş yükü, iş ve kişisel zaman arasında net bir ayrım olmadan çalışma, zorbalığa yol açan bir iş yeri, destek eksikliği/yetersizliği olarak sıralanabilir. İş yerinde psikolojik sağlık sorunlarının bazı belirtileri ise iş yerindeki performansınızda düşüş, konsantrasyon sorunları, iştahınızda veya uyku düzeninizde değişiklikler, ilgi kaybı olarak sıralanabilir.
İş ile ilgili psikolojik sağlık güçlükleri ile nasıl baş edebiliriz?
- Kapatın. Gün içerisinde düzenli molalar verin ve iş günü bittiğinde arkadaşlarınıza/ailenize zaman ayırınız.
- Rahatlama tekniklerini uygulayın. Meditasyon, derin nefes alma, ritmik egzersiz veya yoga gibi bir rahatlama tekniği uygulayarak yapılabilir.
- Kendinize iyi bakın. Geceleri yeterli kalitede uyumak, sağlıklı ve besleyici bir diyet yapmak ve düzenli egzersiz yapmak, psikolojik sağlığınız üzerinde büyük bir fark yaratabilir.
- İşinizde anlam ve amaç bulun. Yaptığınız işten anlam ve amaç çıkarmanın yollarını bulabilirsiniz. İşinizin başkalarına nasıl yardımcı olduğuna odaklanmaya çalışın.
- Bağlantı kurmaya ve iş birliği yapmaya çalışın. İş arkadaşlarınızla karşılıklı destekleyici ilişkiler geliştirmek, bir ekip olarak iş birliği yapmak ve birlikte eğlenmek, stresi azaltmanıza ve iş yerindeki psikolojik iyilik halinizi iyileştirmenize yardımcı olabilir
- Dayanıklılık oluşturun. Ne kadar dayanıklı olursanız, işteki sorunların yaratabileceği stres, kaygı ve umutsuzluk duygularına o kadar iyi tahammül edebilirsiniz.
Kaynaklar
Bakker A.B. & Demerouti E. (2017). Job Demands–Resources theory: Taking Stock and Looking Forward. Journal of. Occupational Health Psychology. 22, 273–85.
Kelloway, E.K., Dimoff, J.K. & Gilbert, S. (2023). Mental Health in the Workplace. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 10 (1) 363–87
Mental Health Foundation (2024). How to support mental health at work. Mental Health Foundation: London.
Rajgopal T. (2010). Mental well-being at the workplace. Indian Journal of Occupational & Environment Medicine. 14 (3) 63-5.
Robinson, L. & Melinda Smith, M.A. (2024). Mental Health in the Workplace. Work & Career. 1-9
WHO Guidelines on Mental Health At Work (2022). World Health Organization Women and men in the informal economy: a statistical picture (2022). Geneva: International Labour Organization
DAÜ-PDRAM, DAÜ personelinin psikolojik sağlığına önem verir. DAÜ personeli ve ailelerine duyarlı, gizlilik ilkesine bağlı ve ücretsiz psikolojik destek hizmetleri sunar.